Συντήρηση Σύγχρονων Εικαστικών Έργων (Β’1)

Κωδικός Μαθήματος:

Π1 8010Β1

Semester:

8ο Εξάμηνο

Κατηγορία:

Κατ' επιλογή υποχρεωτικά ( ΜΕ )

Ώρες:

3

Μονάδες ECTS:

5

Περιεχόμενο Μαθήματος

Στο θεωρητικό μέρος του μαθήματος προσεγγίζεται αρχικά το ιστορικό πλαίσιο και η εξελικτική πορεία των ζωγραφικών εφαρμογών στο πλαίσιο του μοντερνισμού, στον διεθνή και τον Ελλαδικό χώρο.

Εξετάζεται επίσης η μετατόπιση της αντίληψης για το χώρο και το χρόνο, οι καλλιτεχνικές προθέσεις, καθώς και η λειτουργία του έργου τέχνης.

Ακόμη, εξετάζονται οι δημόσιες τοιχογραφίες, το γκραφίτι και η τέχνη του δρόμου (street art), στο ιστορικό και κοινωνικό τους πλαίσιο, οι ιδιαιτερότητες των υλικών κατασκευής τους, το ειδικό περιβάλλον διατήρησής τους οι μηχανισμοί φθοράς και η παθολογία τους καθώς και ο εγγενής εφήμερος χαρακτήρας τους. Στο πλαίσιο εξέτασης των υλικών κατασκευής τους παρουσιάζονται τα σύγχρονα πολυμερή συνθετικά υλικά κατασκευής (όπως τα ακρυλικά), η παθολογία τους και οι ιδιαιτερότητές που παρουσιάζουν οι επεμβάσεις συντήρησης τους. Ακόμη μελετώνται τα υδατικά συστήματα καθαρισμού, συστήματα επιφανειακής προστασίας σύγχρονων δημόσιων τοιχογραφιών και παρουσιάζονται μελέτες περιπτώσεων συντήρησης και αποκατάστασης δημόσιων τοιχογραφιών και  γκραφίτι στην Ελλάδα και το εξωτερικό. Ακόμη διερευνάται το μη θεσμοθετημένο καθεστώς προστασίας τους, η νομοθεσία, ηθική και δεοντολογία επεμβάσεων για τη διατήρησή τους  αλλά και οι διεθνείς και εθνικοί οργανισμοί και φορείς προστασίας τους.  

Με αντίστοιχο τρόπο εξετάζεται το θεωρητικό υπόβαθρο της συντήρησης, η διαφοροποίηση της δεοντολογίας στη διατήρηση των σύγχρονων εικαστικών έργων τόσο σε φορητό όσο και σε σταθερό υποστήριγμα. Τέλος, γίνονται εκτενείς αναφορές σε μελέτες περιπτώσεων  σύγχρονων εικαστικών έργων, τα οποία παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον από τη σκοπιά της δημιουργίας και της συντήρησης.

Οι εργαστηριακές εφαρμογές πραγματοποιούνται σε δοκίμια που κατασκευάζονται από τους φοιτητές, στα οποία αναπαραγάγουν τεχνικές εικαστικής έκφρασης καταξιωμένων καλλιτεχνών. Μέσα από αυτή τη διαδικασία οι φοιτητές μπορούν να κατανοήσουν τη λειτουργία των σύνθετων υλικών, τη σημειολογία και τις ιδιότητές τους, και το βαθμό που τα υλικά και ο τρόπος χειρισμού τους συνδέονται εν τέλει με τη λειτουργία και την ερμηνεία του έργου τέχνης. Εφαρμογές πραγματοποιούνται κατά περίπτωση και σε φορητά έργα μικρής ιστορικής και αισθητικής σημασίας, έτσι ώστε ο σπουδαστής να εξοικειωθεί με το γνωστικό αντικείμενο, αναπτύσσοντας σταδιακά την κριτική σκέψη και τον προγραμματισμό που απαιτείται για την αντιμετώπιση περιπτώσεων. Στη συνέχεια αντιμετωπίζονται περιπτώσεις φθορών και αλλοιώσεων πάνω σε αυθεντικά έργα τέχνης, έτσι ώστε ο σπουδαστής να αποκτήσει την ανάλογη γνώση πάνω στα θέματα που αναπτύχθηκαν στο θεωρητικό σκέλος του μαθήματος. Με την περάτωση της εργασίας τους οι ομάδες των σπουδαστών καταθέτουν έντυπο και ψηφιακό δελτίο συντήρησης του αντικειμένου, εκθέτοντας και τεκμηριώνοντας κάθε διαδικασία και επιλογή. Παράλληλα πραγματοποιούνται ασκήσεις σε δοκίμια με υλικά και τεχνικές  κατασκευής σύγχρονων τοιχογραφιών και ασκήσεις πεδίου σε δημόσιες τοιχογραφίες, γκραφίτι και έργα street art, στο φυσικό τους εξωτερικό περιβάλλον, με αντικείμενο την τεκμηρίωση, προκαταρκτική μελέτη, εφαρμογή μη καταστρεπτικού ελέγχου με φορητό εξοπλισμό, πιλοτικές εφαρμογές συντήρησης και σωστικές επεμβάσεις, δοκιμές καθαρισμού με υδατικά συστήματα και γέλες σε ακρυλικά ζωγραφικά έργα και δοκιμές εφαρμογής επικαλυπτικών προστατευτικών υλικών. Παράλληλα, εξετάζεται το πλαίσιο και τα όρια προστασίας σε σχέση με τον χώρο, την τοπική κοινωνία και την κοινωνική και ιστορική τους αξία.

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Κυρίαρχοι μαθησιακοί στόχοι του μαθήματος είναι η σύνδεση του γνωστικού αντικειμένου με το ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο, τις πρακτικές και επιστημονικές διαδικασίες που διέπουν τη συντήρηση των σύγχρονων εικαστικών έργων τέχνης.  

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος επιτυγχάνεται η εξοικείωση των σπουδαστών με τη διαδικασία, αναγνώρισης  και τεκμηρίωση των υλικών και τεχνικών κατασκευής, διάγνωσης της παθολογίας, ανάπτυξη της γνώσης και της κριτικής σκέψης για την αντιμετώπιση περιπτώσεων, καθώς και η ανάπτυξη δεξιοτήτων πάνω στις βασικές πρακτικές εφαρμογές διάσωσης συντήρησης και αποκατάστασης σύγχρονων εικαστικών έργων σε φορητό ή σταθερό υποστήριγμα . 

Ως μαθησιακά αποτελέσματα αναμένεται η καλλιέργεια της κριτικής σκέψης ώστε οι φοιτητές να αντιλαμβάνονται το έργο τέχνης και τη λειτουργία του ως αναπόσπαστο τμήμα του ιστορικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, να προβαίνουν στη διάγνωση της παθολογίας, των αιτίων που προκαλούν τις φθορές και αλλοιώσεις και να αναπτύσσουν μια τεκμηριωμένη και αποτελεσματική πρόταση για την αποκατάστασή τους.
Παράλληλα να αποκτήσουν την επάρκεια γνώσεων και να αναπτύξουν κριτική ικανότητα ώστε να επιλέγουν τα κατάλληλα για κάθε περίπτωση υλικά και να εφαρμόζουν τις ενδεδειγμένες επεμβάσεις συντήρησης με κριτήριο τη διάσωση της ιστορικής, αισθητικής υπόστασης και της λειτουργίας του έργου.