Συντήρηση Ζωγραφικών Έργων σε Ύφασμα (Β’)

Κωδικός Μαθήματος:

Π1 7010Β

Semester:

7ο Εξάμηνο

Κατηγορία:

Κατ' επιλογή υποχρεωτικά ( ΜΕ )

Ώρες:

8

Μονάδες ECTS:

8

Καθηγητές Μαθήματος

Αναστάσιος Κουτσουρής

Περιεχόμενο Μαθήματος

Στο θεωρητικό μέρος του μαθήματος προσεγγίζονται αρχικά το ιστορικό πλαίσιο της συντήρησης και η σταδιακή μετατόπιση του ενδιαφέροντος στην διατήρηση της ιστορικής και αισθητικής υπόστασης του έργου τέχνης, ενώ επιχειρείται μια σύντομη αναφορά στην εφαρμογή της στον Ελλαδικό χώρο. Παράλληλα, περιγράφονται συνοπτικά οι τέσσαρις ζωγραφικές περίοδοι της Ελληνικής κοσμικής ζωγραφικής σε συνάρτηση με τις μορφικές εξελίξεις και τους τεχνοτροπικούς χειρισμούς, που αντικατοπτρίζουν τις επιδράσεις, τους καλλιτεχνικούς προσανατολισμούς και τη σταδιακή εξέλιξη της νεοελληνικής τέχνης γενικότερα. Η αναλυτική περιγραφή της στρωματογραφικής δομής των ζωγραφικών έργων τέχνης σε μουσαμά, της σύστασης και των ιδιοτήτων των υλικών, καθώς και των τεχνοτροπικών εφαρμογών συνδέεται με την παθολογία τους με βάση τους ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες φθοράς, παραπέμποντας κατά περίπτωση σε αντίστοιχα παραδείγματα ή αναφορές στο έργο συγκεκριμένων Ελλήνων καλλιτεχνών. Περιγράφονται οι βασικές τεχνικές σωστικών επεμβάσεων, όπως ενδεικτικά προστασίας και στερέωσης της ζωγραφικής επιφάνειας, εξομάλυνσης παραμορφώσεων, τοπικής ενίσχυσης ή αποκατάστασης τραυματισμών του υφασμάτινου υποστηρίγματος κ.α. Στη συνέχεια αναπτύσσονται μεθοδικά οι διαδικασίες ολικού φοδραρίσματος με διάφορα υλικά και τεχνικές. Το θέμα του καθαρισμού της ζωγραφικής επιφάνειας των έργων τέχνης σε υφασμάτινα υποστηρίγματα απασχολεί θεωρητικά τα επόμενα μαθήματα, καθώς συνδέεται με τα υλικά κατασκευής και τις τεχνικές εφαρμογής, την πρόθεση του δημιουργού και τη λειτουργία του έργου τέχνης. Θέματα απομάκρυνσης των επικαθίσεων, ολικής ή μερικής αφαίρεσης των οξειδωμένων βερνικιών και των μεταγενεστέρων επιζωγραφίσεων αποτελούν το αντικείμενο των θεωρητικών και εργαστηριακών ασκήσεων. Στο τελευταίο μέρος του μαθήματος οι διαδικασίες συμπλήρωσης του υποστρώματος,  χρωματικής αποκατάστασης, βερνίκωσης, διατήρησης του πλαισίου, ανάρτησης και ανάδειξης του έργου τέχνης αναπτύσσονται διεξοδικά.

 Οι εργαστηριακές εφαρμογές πραγματοποιούνται αρχικά σε δοκίμια ή σε έργα χαμηλής ιστορικής και αισθητικής αξίας, έτσι ώστε ο σπουδαστής να εξοικειωθεί με το γνωστικό αντικείμενο, αναπτύσσοντας σταδιακά την κριτική σκέψη και τον προγραμματισμό που απαιτείται για την αντιμετώπιση περιπτώσεων. Στη συνέχεια αντιμετωπίζονται περιπτώσεις φθορών και αλλοιώσεων πάνω σε αυθεντικά έργα τέχνης, έτσι ώστε ο σπουδαστής να αποκτήσει την ανάλογη γνώση πάνω στα θέματα που αναπτύχθηκαν στο θεωρητικό σκέλος του μαθήματος. Με την περάτωση της εργασίας τους οι ομάδες των σπουδαστών καταθέτουν έντυπο και ψηφιακό δελτίο συντήρησης του αντικειμένου, εκθέτοντας και τεκμηριώνοντας κάθε διαδικασία και επιλογή των υλικών.

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Σκοπός του μαθήματος είναι σύνδεση του αντικειμένου γνώσεως με το ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο, τις πρακτικές και επιστημονικές διαδικασίες που διέπουν τη συντήρηση των έργων τέχνης, η εξοικείωση των σπουδαστών με τη διαδικασία διάγνωσης της παθολογίας, η ανάπτυξη της γνώσης και της κριτικής σκέψης για την αντιμετώπιση περιπτώσεων, καθώς και ανάπτυξη δεξιοτήτων πάνω στις βασικές πρακτικές εφαρμογές διάσωσης και αποκατάστασης. 

 Ως μαθησιακά αποτελέσματα ορίζονται η απόκτηση των απαραίτητων γνώσεων και δεξιοτήτων σχετικών με την κατανόηση και ερμηνεία των έργων τέχνης ως τμήμα μιας ιστορικής εξέλιξης, την αξιολόγηση των παραγόντων φθοράς και αλλοίωσης, καθώς και την σχεδίασης των ενδεικνυόμενων διαδικασιών συντήρησης και αποκατάστασης.

Oι φοιτητές θα είναι σε θέση να αντιλαμβάνονται το έργο τέχνης ως αναπόσπαστο τμήμα του ιστορικού και κοινωνικού περιβάλλοντος, να προβαίνουν στη διάγνωση της παθολογίας, των αιτίων που προκαλούν τις φθορές και αλλοιώσεις και να αναπτύσσουν μια τεκμηριωμένη και αποτελεσματική πρόταση για την αποκατάστασή τους, να επιλέγουν τα κατάλληλα για κάθε περίπτωση υλικά, εφαρμόζοντας τις ενδεδειγμένες επεμβάσεις συντήρησης με κριτήριο τη διάσωση της ιστορικής και αισθητικής του υπόστασης