Συντήρηση Φορητών Εικόνων (Β’)

Κωδικός Μαθήματος:

Π1 7020Β

Semester:

7ο Εξάμηνο

Κατηγορία:

Κατ' επιλογή υποχρεωτικά ( ΜΕ )

Ώρες:

8

Μονάδες ECTS:

8

Καθηγητές Μαθήματος

Αναστάσιος Κουτσουρής

Περιεχόμενο Μαθήματος

Στο θεωρητικό μέρος του μαθήματος προσεγγίζονται αρχικά το ιστορικό πλαίσιο της συντήρησης και η σταδιακή μετατόπιση του ενδιαφέροντος στην διατήρηση της ιστορικής και αισθητικής υπόστασης του έργου τέχνης, ενώ επιχειρείται μια σύντομη αναφορά στην εφαρμογή της στον Ελλαδικό χώρο. Παράλληλα, αναλύονται διεξοδικά τα χαρακτηριστικά της ορθόδοξης αγιογραφικής παράδοσης σε συνάρτηση με της μορφικές εξελίξεις και της τεχνοτροπικούς χειρισμούς, που αντικατοπτρίζουν την πρόθεση και λειτουργία, τη σταδιακή εισδοχή δυτικών εικονογραφικών και τη προοδευτική εξέλιξη της αγιογραφικής τέχνης. Η αναλυτική περιγραφή της στρωματογραφικής δομής των ζωγραφικών έργων τέχνης σε ξύλινα υποστηρίγματα, της σύστασης και των ιδιοτήτων των υλικών, καθώς και των τεχνοτροπικών εφαρμογών συνδέεται με την παθολογία της με βάση της ενδογενείς και εξωγενείς παράγοντες φθοράς, παραπέμποντας κατά περίπτωση σε αντίστοιχα παραδείγματα ή αναφορές στο έργο συγκεκριμένων αγιογραφικών σχολών ή καλλιτεχνικών περιόδων. Περιγράφονται οι βασικές τεχνικές σωστικών επεμβάσεων και δομικής συντήρησης, όπως ενδεικτικά της προστασίας και στερέωσης της ζωγραφικής επιφάνειας, εξομάλυνσης παραμορφώσεων, τοπικής ενίσχυσης ή αποκατάστασης των ξύλινων υποστηριγμάτων κ.α., ενώ αναπτύσσονται μεθοδικά οι επεμβατικές διαδικασίες με διάφορα υλικά και τεχνικές. Το θέμα του καθαρισμού της ζωγραφικής επιφάνειας των φορητών εικόνων και των ζωγραφικών έργων σε ξύλο απασχολεί τα επόμενα θεωρητικά μαθήματα. Θέματα απομάκρυνσης των επικαθίσεων, ολικής ή μερικής αφαίρεσης των οξειδωμένων βερνικιών και των μεταγενεστέρων επιζωγραφίσεων αποτελούν το αντικείμενο των θεωρητικών και εργαστηριακών ασκήσεων. Στο τελευταίο μέρος του μαθήματος οι διαδικασίες συμπλήρωσης του υποστρώματος,  χρωματικής αποκατάστασης, και ανάδειξης του έργου τέχνης αναπτύσσονται διεξοδικά.

Οι εργαστηριακές εφαρμογές πραγματοποιούνται αρχικά σε δοκίμια ή σε αντικείμενα χαμηλής ιστορικής και αισθητικής αξίας, έτσι ώστε ο φοιτητής να εξοικειωθεί με το αντικείμενο γνώσεως, αναπτύσσοντας σταδιακά την κριτική σκέψη και τον προγραμματισμό που απαιτείται για την αντιμετώπιση περιπτώσεων. Στη συνέχεια αντιμετωπίζονται περιπτώσεις φθορών και αλλοιώσεων πάνω σε αυθεντικά έργα, έτσι ώστε να αποκτηθεί η ανάλογη γνώση πάνω στα θέματα που αναπτύχθηκαν στο θεωρητικό σκέλος του μαθήματος. Με την περάτωση της εργασίας της οι ομάδες των σπουδαστών καταθέτουν έντυπο και ψηφιακό δελτίο συντήρησης του αντικειμένου, εκθέτοντας και τεκμηριώνοντας κάθε διαδικασία και επιλογή των υλικών.

Μαθησιακά Αποτελέσματα

Κυρίαρχοι μαθησιακοί στόχοι και σκοπό του μαθήματος αποτελούν  η σύνδεση του γνωστικού αντικειμένου με το ιστορικό και καλλιτεχνικό πλαίσιο, τις πρακτικές και επιστημονικές διαδικασίες που διέπουν τη συντήρηση των έργων τέχνης και των λατρευτικών εικόνων ειδικότερα, την εξοικείωση των σπουδαστών με τη διαδικασία διάγνωσης της παθολογίας, την καλλιέργεια της γνώσης και της κριτικής σκέψης για την αντιμετώπιση περιπτώσεων, καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων πάνω στις βασικές πρακτικές εφαρμογές διάσωσης και αποκατάστασης των ζωγραφικών έργων σε ξύλινα υποστηρίγματα.

Ως μαθησιακά αποτελέσματα επιδιώκονται η απόκτηση  γνώσεων σχετικών με την κατανόηση των θρησκευτικών εικόνων ως τμήμα μιας ιστορικής εξέλιξης, την αξιολόγηση των παραγόντων φθοράς και αλλοίωσης, τον σχεδιασμό των ενδεικνυόμενων διαδικασιών, καθώς και την ανάπτυξη δεξιοτήτων για την εφαρμογή των εργασιών συντήρησης και αποκατάστασης τους.